Amigdala Devreden Çıkınca Ne Olur?

Amigdala devreye girince yani beynin "mantıklı" kısmı devreden çıktığı an insan tepkileri de kontrolden çıkıyor. Bu durumu anlamak için beynimizde sürekli devam eden bir "hükümet" mücadelesini hayal edebililiriz.

Amigdala yani beynin "imdat" butonu, beynimizin en ilkel kısımlarından biridir ve ana görevi hayatta kalmaktır. Bir tehlike veya tehlike olarak algıladığı bir stresör hissettiği an "Savaş, Kaç veya Don" komutunu verir. Amigdala devreye girdiğinde çok hızlıdır, düşünmez, sadece tepki verir dolayısıyla biz de öyle.

İyi de ilkel yönetici buysa düşünüp mantıkla hareket eden CEO kimdir? CEO, Prefrontal Kortekstir. Alnın hemen arkasında bulunan prefrontal korteks, mantıklı düşünme, analiz yapma ve dürtüleri kontrol etme merkezidir. Sosyal kuralları hatırlar, sonuçları tartar ve bizi "insan" yapan kararları verir.

Kontrolden çıktığımız anda yaşanan ve Amygdala Hijack olarak adlandırılan Amigdala Gaspı şimdi çok daha anlaşılabilir oldu. Herhangi bir anda çeşitli duygusal tetiklenmeler ile beyimde oluşan bir kısa devre ile mantığın devre dışı kalması yani CEO'nun çevrimdışı kalması ile sonuçlanır. Tam bu anda "Ben neden şimdi böyle davrandım ki?" tepkisi vermiş oluruz. Mantıklı düşünen tarafımız o an orada değildir. Sadece amigdalanın ilkel ve saldırgan tepkileri kalmıştır. Sonradan "Ben neden böyle yaptım?" dememizin sebebi, fırtına dindiğinde prefrontal korteksin tekrar çevrimiçi olup yapılan saçmalığı fark etmesidir.

İşte bu duygusal tepki girdisinin gerçekleşmesi ile birlikte neden ve nasıl dememek için bizi kurtarabilecek küçük bir ipucu var. "6 saniye kuralı"

Amigdala saniyeler içinde tepki verirken, mantıklı beynin devreye girmesi yaklaşık 6 saniye sürer. Sadece 6 saniye. Öfkelendiğimizde veya gerildiğimizde derin nefes alıp 10'a kadar saymak, aslında amigdalanın baskısını azaltıp "CEO"nun koltuğa geri oturmasına zaman tanımaktır. Böylece sonrasında bizi pişman edecek herhangi bir farklı reaksiyon vermemiş oluruz.

6 Saniye Kuralı, duygusal zekânın (EQ) en pratik ve etkili araçlarından biridir. Bu kural, "Amigdala Gaspı'nı" durdurmak için kullanılan bir biyolojik fren mekanizmasıdır. Bu metodu uygulamak temelde beyni duygusal moddan çıkartarak mantıksal moda almaktır. İyi de bunu yapabilmenin acaba bir metodu var mı?

Benim en sevdiğim metotlardan biri anlık dili değiştirmek. Zamanında okuduğum ancak doğruluğundan emin olmadığım bir tanımlama var. "Dil değişirse duygu değişir" der. Dili değiştirince anlık duyguyu da kontrol edebilir. Diğer bir yöntem ise "zihinsel matematik" kısa bir hesaplama ile uğraşmak odağı değiştireceği için etkili olabilir. Son olarak verebileceğim örnek de "kategorizasyon" o an içinde bulunduğunuz alanda bulunan herhangi 4-5 nesneyi farketmek gibi bir çalışma anlık kontrolümüzü geri kazanmamızı sağlayabilir. Sadece 6 saniye ile pişman olmamızı engelleyecek bir sonucu elde etmek için denemeye değer yöntemler gibi duruyor.

6 saniyede insan, tepki veren yani reaktif liderden yanıt veren yani proaktif bir lidere dönüşüyor. Bu duraklama yeteneği aslında bir liderin sahip olabileceği en büyük "süper güçlerden" biri olabilir.

6 saniye yöntemine gerek duymadan proaktif olabileceğimiz nice anlara...